Təzə binadan ev alanlara VACİB XƏBƏR: Çıxarış almaq üçün...

HÜQUQ

27.10.2026, 18:05

Xəbərlərimizi Google-da izləyin

Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun

Azərbaycanda çoxmənzilli binalarda mənzil alan, lakin illər keçməsinə baxmayaraq, mülkiyyət hüququnu təsdiq edən çıxarış əldə edə bilməyən sakinlərin problemləri aktual olaraq qalır. Bəzi binalar uzun illər əvvəl tikilib, mənzillərdə yaşayış başlayıb, sakinlər qaz, su və elektrik enerjisindən istifadə edir, kommunal xidmətlərə və komendant haqlarına görə ödənişlərini vaxtında həyata keçirirlər. Buna baxmayaraq, mənzillərin çıxarışla təmin olunması mümkün olmur.

Sakinlərə isə problemin əsas səbəbi kimi binanın rəsmi qaydada istismara qəbul edilməməsi göstərilir. Nəticədə insanlar faktiki olaraq öz mənzillərində yaşasalar da, həmin əmlak üzərində hüquqlarını tam şəkildə rəsmiləşdirməkdə çətinlik çəkirlər. Bəs bina təxminən 10 ildir istifadədədirsə, sakinlər orada yaşayırsa və bütün kommunal ödənişlər həyata keçirilirsə, çıxarış almaq üçün hansı addımlar atılmalıdır? Tikinti şirkəti binanı istismara qəbul etdirmirsə, sakinlər hüquqlarını necə qoruya bilərlər? Eyni problemlə üzləşən onlarla sakinin birlikdə məhkəməyə müraciət etməsi mümkündürmü?

Vəkil Fərhad Mehdiyev Oxu24.com-a açıqlamasında bildirib ki, belə hallarda ilk növbədə binanın istismara qəbul edilməsi ilə bağlı sənədlər məsələsi araşdırılmalıdır. Onun sözlərinə görə, binanın tikilib başa çatması və orada insanların uzun müddət yaşaması həmin tikilinin qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq istismara qəbul edildiyini avtomatik şəkildə təsdiqləmir. Əgər binanın istismara qəbulunu təsdiq edən müvafiq sənədlər yoxdursa, mənzillərə çıxarış verilməsi prosesində problemlər yarana bilər.

Vəkil qeyd edib ki, sakinlərin qaz, su və elektrik enerjisindən istifadə etməsi, kommunal xidmətlərə görə ödənişlər həyata keçirməsi və aylıq komendant haqlarını ödəməsi onların həmin binada faktiki yaşadığını göstərir. Lakin bu hallar öz-özlüyündə mənzil üzərində mülkiyyət hüququnun dövlət qeydiyyatına alınması üçün tələb olunan sənədləri əvəz etmir. Buna görə də sakinlər ilk növbədə binanın hansı səbəbdən istismara qəbul edilmədiyini və çıxarışların verilməsinə konkret olaraq nəyin mane olduğunu müəyyənləşdirməlidirlər.

Fərhad Mehdiyevin fikrincə, belə vəziyyətlərdə problemin həlli üçün aidiyyəti dövlət qurumlarına rəsmi müraciətlər ünvanlanmalıdır. Sakinlər binanın sənədləşdirilməsi, istismara qəbul edilməsi və mənzillərə çıxarış verilməsi məsələləri ilə bağlı müvafiq qurumlardan məlumat tələb edə bilərlər. Müraciətlər binanın yerləşdiyi ərazi və problemin hüquqi mahiyyəti nəzərə alınmaqla, aidiyyəti icra hakimiyyəti orqanına, tikinti və şəhərsalma sahəsində səlahiyyətli dövlət qurumlarına və digər müvafiq orqanlara təqdim edilə bilər. Əsas məqsəd binanın sənədlərində hansı çatışmazlıqların olduğunu, bu çatışmazlıqların aradan qaldırılmasına kimin məsuliyyət daşıdığını və sakinlərin çıxarış əldə etməsi üçün hansı prosedurların yerinə yetirilməli olduğunu aydınlaşdırmaqdır.

Vəkil hesab edir ki, inzibati müraciətlər nəticə vermədikdə və ya qanuni əsaslarla müraciətə mənfi cavab verildikdə, vəziyyətə uyğun olaraq məhkəməyə müraciət etmək variantı da nəzərdən keçirilə bilər. Bu zaman iddianın düzgün hazırlanması, cavabdeh qurumun müəyyənləşdirilməsi və tələb olunan hüquqi müdafiə üsulunun seçilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Əgər mübahisə dövlət orqanının qərarı, hərəkəti və ya hərəkətsizliyi ilə bağlıdırsa, qanunvericiliyin tələbləri və konkret işin halları nəzərə alınmaqla inzibati məhkəmədə iddia qaldırılması mümkün ola bilər. Lakin hər bir iş üzrə məhkəməyə müraciətin hüquqi əsası ayrıca qiymətləndirilməlidir.

Fərhad Mehdiyev vurğulayıb ki, məhkəmə prosesi zamanı işin araşdırılması problemin həllinə təkan verə bilər. Məsələn, binanın sənədləri, aidiyyəti qurumların mövqeyi və mövcud maneələr araşdırıldıqdan sonra problemin aradan qaldırılması üçün əlavə tədbirlərin görülməsi zərurəti ortaya çıxa bilər. Bununla belə, məhkəməyə müraciət edilməsinin mütləq şəkildə çıxarışın alınması ilə nəticələnəcəyini əvvəlcədən söyləmək olmaz. Nəticə təqdim edilən sübutlardan, qanuni əsaslardan, binanın hüquqi statusundan və mübahisənin konkret hallarından asılıdır.

Vəkilin sözlərinə görə, eyni binada yaşayan və oxşar problemlə üzləşən sakinlərin bir araya gələrək hüquqlarını birlikdə müdafiə etməsi də mümkün variantlardan biridir. Əgər bir binada 10, 15 və ya daha çox ailə mənzillərinə çıxarış ala bilmirsə, onların hər birinin problemi ayrıca həll etməyə çalışması əvəzinə, ortaq hüquqi mövqe formalaşdırması məqsədəuyğun ola bilər. Sakinlər birgə müraciət hazırlaya, mövcud sənədləri toplaya və peşəkar hüquqi yardım əsasında problemin həlli üçün vahid fəaliyyət planı müəyyənləşdirə bilərlər.

Fərhad Mehdiyev hesab edir ki, kollektiv şəkildə hüquqi yardım almaq sakinlər üçün maliyyə baxımından da daha əlverişli ola bilər. Belə ki, bir nəfərin bütün hüquqi prosedurları fərdi qaydada həyata keçirməsi müəyyən xərclər tələb etdiyi halda, eyni binada yaşayan bir neçə sakinin ortaq hüquqi yardım alması həmin xərclərin bölüşdürülməsinə imkan yarada bilər. Bu, xüsusilə uzun müddətdir həllini tapmayan və çoxsaylı sakinlərin maraqlarına toxunan məsələlərdə əhəmiyyətlidir. Bununla yanaşı, hüquqi xərclərin konkret məbləği işin mürəkkəbliyindən, görüləcək işlərin həcmindən və məhkəmə prosesinin xüsusiyyətlərindən asılıdır.

Vəkil onu da nəzərə çatdırıb ki, eyni binada yaşayan bütün sakinlərin hüquqi vəziyyəti mütləq eyni olmaya bilər. Bir mənzilin alqı-satqı müqaviləsi, ödəniş sənədləri və digər hüquqi əsasları başqa mənzildən fərqlənə bilər. Buna görə də kollektiv müraciət hazırlanarkən hər bir sakinin sənədləri ayrıca araşdırılmalı, ortaq problem müəyyənləşdirilməli və zərurət yarandıqda fərdi tələblər də nəzərə alınmalıdır.

Beləliklə, binanın uzun illərdir istifadədə olması, sakinlərin kommunal xidmətlərdən yararlanması və ödənişlərini həyata keçirməsi mənzillərə çıxarış verilməsinə avtomatik təminat yaratmır. Əsas məsələ binanın istismara qəbul edilməsi ilə bağlı sənədlərin, tikinti şirkətinin öhdəliklərinin və mənzillərin dövlət qeydiyyatına alınması üçün tələb olunan hüquqi əsasların araşdırılmasıdır. Sakinlər ilk növbədə problemin səbəbini rəsmi qaydada öyrənməli, aidiyyəti qurumlara müraciət etməli, nəticə əldə olunmadıqda isə hüquqi əsaslar mövcud olduğu təqdirdə məhkəmə müdafiəsi imkanlarından istifadə etməlidirlər. Eyni problemlə üzləşən sakinlərin birgə hərəkət etməsi və hüquqi yardımı koordinasiyalı şəkildə təşkil etməsi isə həm problemin sistemli araşdırılmasına, həm də xərclərin bölüşdürülməsinə kömək edə bilər.

Turan Etibaroğlu

Həmçinin oxuyun