Mənzildə təmir: Hansı işlərə icazə lazım deyil?

HÜQUQ

08.09.2026, 22:00

Mənzil sahibi olan şəxslərin təmirə başlamazdan əvvəl ən çox verdiyi suallardan biri budur: evdə təmir işləri aparmaq üçün hər hansı icazə və ya razılaşdırma almaq lazımdırmı? Xüsusilə mənzilin divarlarının rənglənməsi, döşəmənin dəyişdirilməsi, kafel-metlax işlərinin yenilənməsi, qapıların dəyişdirilməsi və mətbəx mebellərinin yenilənməsi kimi işlərlə balkonun mənzilə birləşdirilməsi, divarların sökülməsi və fasada müdaxilə arasında hüquqi baxımdan ciddi fərq var.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, mənzildə görülən hər bir təmir işi avtomatik olaraq tikintiyə icazə alınmasını tələb etmir. Burada əsas məsələ görülən işin xarakteri, binanın konstruksiyasına müdaxilənin olub-olmaması, fasadın dəyişdirilib-dəyişdirilməməsi və digər mənzil sahiblərinin hüquqlarına təsirin yaranıb-yaranmamasıdır.Azərbaycan Respublikasının Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsində tikinti obyektlərinin cari və əsaslı təmiri, həmçinin yenidən qurulması ayrı-ayrı anlayışlar kimi müəyyən edilir. Məcəlləyə əsasən, cari təmir obyektin istismar keyfiyyətinin saxlanılması məqsədilə konstruksiyalarda və mühəndis-kommunikasiya sistemlərində dəyişiklik edilmədən aparılan təmir-tikinti işləridir. Əsaslı təmir isə daha geniş xarakter daşıya və müəyyən konstruksiyaların, mühəndis-kommunikasiya sistemlərinin dəyişdirilməsini və ya bərpasını əhatə edə bilər.Bu baxımdan, əgər mənzil sahibi yalnız daxili üzləmə və kosmetik təmir işləri aparırsa, məsələn, divarları rəngləyir, divar kağızlarını dəyişir, döşəməni yeniləyir, kafel-metlax işləri görür, qapıları dəyişdirir, mətbəx mebellərini və məişət texnikasını yeniləyirsə, bu işlər bir qayda olaraq mənzilin konstruktiv quruluşunun dəyişdirilməsi anlamına gəlmir.

Belə təmir zamanı mənzilin planı dəyişdirilmir, yükdaşıyan divarlara müdaxilə olunmur, binanın fasadının görünüşü dəyişdirilmir və ümumi mühəndis-kommunikasiya sistemlərinə müdaxilə edilmir. Bu səbəbdən belə işləri adi daxili təmir kimi qiymətləndirmək mümkündür.Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsinin 79.1.7-ci maddəsinə əsasən, fasadın mövcud qabaritləri dəyişdirilmədən təmir edilən tikinti obyektlərinin tikintisinə icazə tələb olunmur. Azərbaycan Respublikası Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi də bu halı icazə tələb olunmayan tikinti obyektləri sırasında göstərir.Lakin məsələ mənzilin daxilində sadə kosmetik təmirdən çıxaraq yenidənqurma və ya yenidən planlaşdırmaya keçdikdə vəziyyət dəyişir.Məsələn, mənzil sahibi iki otağı birləşdirmək üçün aradakı divarı sökmək, yeni qapı və ya pəncərə yeri açmaq, yükdaşıyan konstruksiyaya müdaxilə etmək, mühəndis-kommunikasiya xətlərinin sxemini dəyişmək və ya mənzilin əvvəlki planını dəyişdirmək istəyirsə, bu artıq sadə kosmetik təmir kimi qəbul edilə bilməz.

Xüsusilə yükdaşıyan divarların sökülməsi və ya dəyişdirilməsi ciddi məsələdir. Belə konstruksiyalar yalnız bir mənzil üçün deyil, bütövlükdə binanın dayanıqlığı baxımından əhəmiyyət daşıya bilər. Buna görə də mənzil sahibinin “öz evimdir, istədiyim divarı sökə bilərəm” yanaşması hüquqi və texniki baxımdan doğru deyil.Balkonla bağlı məsələlər isə daha çox diqqət tələb edir. Məsələn, mənzil sahibi balkonu tamamilə mənzilin yaşayış sahəsinə qatmaq, balkonun divarlarını dəyişdirmək, konstruksiyanı genişləndirmək, pəncərə sistemini başqa formada qurmaq və ya fasadın görünüşünə təsir edən dəyişiklik aparmaq istəyirsə, bu artıq sadə təmir hesab edilməyə bilər.Çünki balkon yalnız həmin mənzilin daxilində yerləşən adi otaq kimi qiymətləndirilmir. Binanın fasadı, konstruksiyası, istilik və təhlükəsizlik sistemi, digər mənzil sahiblərinin hüquqları və binanın ümumi görünüşü kimi məsələlər də nəzərə alınmalıdır.

Bundan başqa, balkonun mənzilə birləşdirilməsi nəticəsində mənzilin faktiki sahəsi və planlaşdırılması dəyişə bilər. Bu isə sonradan texniki sənədlərlə faktiki vəziyyət arasında uyğunsuzluq yaranmasına səbəb ola bilər.Mənzil Məcəlləsində yaşayış sahəsinin özbaşına yenidən qurulması və ya yenidən planlaşdırılmasına da ayrıca hüquqi yanaşma müəyyən edilib. Belə dəyişikliklər digər şəxslərin hüquq və qanuni mənafelərini pozursa və ya onların həyatı və sağlamlığı üçün təhlükə yaradırsa, bu işləri aparan şəxs məsuliyyət daşıya bilər.

Bu səbəbdən təmirə başlamazdan əvvəl görüləcək işin sadəcə kosmetik xarakter daşıyıb-daşımadığını müəyyənləşdirmək vacibdir. Əgər iş yalnız divarların rənglənməsi, döşəmənin və üzlüklərin dəyişdirilməsi, qapıların yenilənməsi və mebelin dəyişdirilməsi ilə məhdudlaşırsa, adətən məsələ daha sadə olur.Amma planlaşdırmanın dəyişdirilməsi, divarların sökülməsi, balkonun yaşayış sahəsinə birləşdirilməsi, fasada müdaxilə, əlavə pəncərə və ya qapı açılması, yükdaşıyan konstruksiyaların dəyişdirilməsi kimi işlər nəzərdə tutulursa, əvvəlcədən müvafiq hüquqi və texniki tələblərin araşdırılması vacibdir.Burada bir başqa mühüm məqam da çoxmənzilli binada digər mənzil sahiblərinin hüquqlarıdır. Mənzil şəxsin xüsusi mülkiyyətində olsa da, bu mülkiyyət hüququ binanın ümumi konstruksiyalarına və digər şəxslərin hüquqlarına istənilən formada müdaxilə etmək hüququ vermir.Məsələn, bir mənzil sahibinin apardığı təmir nəticəsində binanın fasadı dəyişirsə, qonşuların mənzillərinə təhlükə yaranırsa, ümumi kommunikasiya xətləri zədələnirsə və ya binanın konstruktiv dayanıqlığına təsir göstərilirsə, məsələ artıq yalnız həmin mənzilin sahibinin şəxsi işi kimi qiymətləndirilə bilməz.

Keçmiş illərdə də mövcud binalarda eyvanların genişləndirilməsi, yeni eyvanların quraşdırılması, yükdaşıyan divarların və mərtəbəarası örtüklərin dəyişdirilməsi, əlavə qapı və pəncərə boşluqlarının açılması kimi işlərin müvafiq razılaşdırma olmadan aparılmasının qarşısının alınması ilə bağlı qaydalar müəyyən edilib. Bu qaydaların əsas məqsədlərindən biri binaların dayanıqlığının, zəlzələyə davamlılığının və təhlükəsizliyinin qorunmasıdır.Deməli, “mənzil mənimdir, təmirə heç kim qarışa bilməz” yanaşması bütün hallara şamil edilmir. Şəxsin öz mənzilində dəyişiklik etmək hüququ var, lakin həmin dəyişiklik binanın təhlükəsizliyinə, konstruksiyasına, fasadına və digər mənzil sahiblərinin hüquqlarına toxunursa, qanunvericiliyin müəyyən etdiyi tələblərə əməl edilməlidir.

Mütəxəssislər mənzil sahiblərinə tövsiyə edirlər ki, təmir işlərinə başlamazdan əvvəl görüləcək işlərin siyahısını dəqiq müəyyən etsinlər. Əgər söhbət yalnız kosmetik təmirdən gedirsə, adətən xüsusi tikinti icazəsi məsələsi ortaya çıxmır. Lakin təmir zamanı divarların sökülməsi, planın dəyişdirilməsi, balkonun birləşdirilməsi, fasada müdaxilə və digər konstruktiv dəyişikliklər nəzərdə tutulursa, əvvəlcədən müvafiq qurumlara müraciət edilməsi və hüquqi prosedurun müəyyənləşdirilməsi daha təhlükəsiz yoldur.Ən vacib məsələ odur ki, təmir işinin adı deyil, faktiki olaraq nə dəyişdirildiyi nəzərə alınır. “Təmir edirəm” adı altında binanın konstruksiyasına müdaxilə etmək sonradan hüquqi və texniki problemlərə səbəb ola bilər.

Ona görə də mənzil sahibinin qarşısında belə bir prinsip dayanmalıdır: sadə daxili təmir başqa, yenidənqurma və yenidən planlaşdırma isə tamam başqa məsələdir. Divarı rəngləmək, döşəməni dəyişmək və mebeli yeniləmək ilə yükdaşıyan divarı sökmək, balkonu mənzilə qatmaq və fasadı dəyişdirmək hüquqi baxımdan eyni qiymətləndirilə bilməz.Nəticə etibarilə, mənzildə hər təmir işi üçün avtomatik olaraq icazə alınması tələb olunmur. Fasadın mövcud qabaritləri dəyişdirilmədən aparılan müəyyən təmir işləri üçün tikintiyə icazə tələb olunmur. Lakin mənzilin planlaşdırılmasına, konstruksiyasına, fasadına və ya ümumi mühəndis sistemlərinə təsir edən dəyişikliklər zamanı əvvəlcədən hüquqi və texniki tələblərin araşdırılması vacibdir.Bu səbəbdən vətəndaş təmirə başlamazdan əvvəl görəcəyi işlərin sadə cari təmir, əsaslı təmir, yenidən planlaşdırma və ya yenidənqurma kateqoriyalarından hansına aid olduğunu dəqiqləşdirməlidir. Çünki düzgün müəyyənləşdirilməyən bir təmir işi sonradan həm sənədləşmə, həm qonşularla mübahisə, həm də binanın təhlükəsizliyi baxımından ciddi problemlər yarada bilər.

Jalə

Həmçinin oxuyun