Türk dövlətlərində hicab qadağası: Hansı ölkələrdə məktəbə baş örtüyü ilə girmək olmaz?

DÜNYA

09.10.2026, 15:09

Xəbərlərimizi Google-da izləyin

Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun

Son illərdə Türk dövlətlərində təhsil müəssisələrində vahid geyim forması və dünyəvilik prinsipi ilə bağlı müzakirələr yenidən gündəmə gəlib. Türk Dövlətləri Təşkilatına (TDT) üzv və müşahidəçi olan ölkələrin əksəriyyətində konstitusiya səviyyəsində təsbit edilmiş dünyəvilik modeli tətbiq olunur. Bu çərçivədə dövlət orta məktəblərində dini simvolların və baş örtüyünün (hicabın) istifadəsi fərqli hüquqi mexanizmlərlə tənzimlənir.

EDnews mövzu ilə bağlı Türk dünyası ölkələrindəki mövcud hüquqi vəziyyəti təqdim edir:

Qazaxıstan

Qazaxıstan Maarif Nazirliyi dövlət məktəblərində vahid məktəbli forması qaydalarını qətiyyətlə tətbiq edir. Nazirliyin təlimatına əsasən, məktəb formasında hər hansı dini mənsubiyyəti göstərən elementlərin (hicab, baş örtüyü, dini rəmzlər) olması qadağandır. Məhkəmə praktikasında da bu qaydaların dünyəvi təhsil prinsipini qorumaq məqsədi daşıdığı təsdiqlənib.

Özbəkistan

Özbəkistanda "Vicdan azadlığı və dini qurumlar haqqında" Qanuna və Təhsil Nazirliyinin qərarlarına əsasən, orta məktəblərdə təhsil dünyəvidir. Ölkənin dövlət məktəblərində şagirdlərdən müəyyən olunmuş vahid geyim formasına riayət etmək tələb olunur və dini geyimlərin (o cümlədən hicabın) taxılması məktəb daxilində qadağan edilir.

Qırğızıstan

Qırğızıstanda da təhsil sistemi dünyəvilik prinsipinə söykənir. Təhsil və Elm Nazirliyi tərəfindən təsdiqlənmiş məktəbli forması standartlarında dini simvollara və baş örtüklərinə yer verilmir. Zaman-zaman yerli müzakirələr baş versə də, rəsmi mövqe məktəblərdə vahid dünyəvi formanın qorunması yönündədir.

Türkmənistan

Türkmənistanda təhsil sistemi və daxili qaydalar tamamilə dövlət nəzarətindədir. Məktəblərdə və ali təhsil müəssisələrində həm şagirdlər, həm də tələbələr üçün milli elementləri özündə əks etdirən xüsusi vahid formalar tətbiq olunur. Bu çərçivədə təhsil ocaqlarında hicab taxılması qadağandır.

Türkiyə

Regionun digər böyük Türk dövləti olan Türkiyədə isə mənzərə fərqlidir. Tarixən məktəblərdə və universitetlərdə sərt hicab qadağası tətbiq edilsə də, 2013–2014-cü illərdə həyata keçirilən qanunvericilik dəyişiklikləri ilə bu məhdudiyyətlər aradan qaldırılıb. Hazırda Türkiyədə orta və ali təhsil müəssisələrində şagird və tələbələrin hicab taxması tamamilə sərbəstdir.

Mərkəzi Asiya və Qafqazın Türk dövlətlərində dövlət təhsilinin dünyəviliyini qorumaq və sosial bərabərliyi təmin etmək məqsədilə vahid məktəbli forması modeli əsas götürülür. Bu çərçivədə Azərbaycan, Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstan və Türkmənistanda orta məktəblərdə hicab taxılması hüquqi norma və daxili intizam qaydaları ilə məhdudlaşdırılır.

Həmçinin oxuyun