Rusiyada hava limanı niyə Şəmkirdən olan Salmanovun adını daşıyır?

DÜNYA

08.10.2026, 16:34

Xəbərlərimizi Google-da izləyin

Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun

Rusiyanın Sibirdə yerləşən mühüm hava limanlarından biri niyə əslən Azərbaycandan olan bir geoloqun adını daşıyır? Söhbət Surgut şəhərinin hava limanından gedir. Bu hava limanı uzun illər əvvəl Sibirin neft-qaz potensialına inanan və bölgənin nəhəng yataqlarının üzə çıxarılmasında mühüm rol oynayan geoloq Fərman Salmanovun adını daşıyır.

Fərman Salmanovun adı bu gün təkcə Azərbaycan geologiya tarixində deyil, Rusiyanın neft sənayesinin inkişafında da xüsusi yer tutur. Əslən Şəmkir rayonunun Morul kəndindən olan Salmanov sovet dövründə Qərbi Sibirin neft və qaz ehtiyatlarının araşdırılmasında mühüm kəşflərə imza atmış geoloqlardan biri kimi tanınır.

Onun fəaliyyət göstərdiyi dövrdə Qərbi Sibirin nəhəng neft yataqlarına malik olması heç də hamı tərəfindən qəbul edilən fikir deyildi. Əksinə, uzun müddət regionun neft baxımından perspektivsiz olduğu düşünülürdü. Gənc geoloq isə bu yanaşma ilə razılaşmır, Sibirin yeraltı sərvətlərinin daha ciddi şəkildə araşdırılmasının vacibliyini müdafiə edirdi.

1950-ci illərin sonlarında Salmanovun rəhbərlik etdiyi geoloji kəşfiyyat işləri Qərbi Sibirin çətin iqlim şəraitində davam etdirilirdi. Bölgədə sərt qış, keçilməz meşələr, bataqlıqlar və nəqliyyat problemləri geoloqların qarşısında ciddi çətinliklər yaradırdı. Buna baxmayaraq, Salmanov Sibirin neft potensialının araşdırılmasından geri çəkilmədi.

1961-ci ilin martında Megion ərazisində aparılan qazıntılar zamanı neft yatağının aşkar edilməsi isə onun karyerasında dönüş nöqtəsinə çevrildi. Bu kəşf Qərbi Sibirdə böyük neft ehtiyatlarının mövcudluğu barədə ehtimalların reallığa çevrilməsində mühüm hadisələrdən biri oldu.

Salmanovun rəhbərliyi və iştirakı ilə aparılan sonrakı geoloji kəşfiyyat işləri nəticəsində Qərbi Sibirdə çoxsaylı böyük neft və qaz yataqları müəyyən edildi. Bu kəşflər sonrakı illərdə regionun Sovet İttifaqının, daha sonra isə Rusiyanın ən mühüm enerji mərkəzlərindən birinə çevrilməsində böyük rol oynadı.

Fərman Salmanovun fəaliyyətinin ən diqqətçəkən tərəflərindən biri də məhz çətin şəraitdə öz elmi və peşəkar mövqeyində israr etməsi idi. O dövrdə geoloqlar üçün Sibirə ekspedisiyalar həm fiziki, həm də təşkilati baxımdan olduqca ağır idi. Buna baxmayaraq, Salmanov neft axtarışlarının davam etdirilməsinin vacibliyini müdafiə edirdi.

Onun adı ilə bağlı ən məşhur hadisələrdən biri də 1961-ci ildə Megion yatağının kəşfi ilə əlaqələndirilir. Bu kəşf Qərbi Sibirin neft-qaz perspektivlərinə münasibətin dəyişməsində mühüm rol oynadı. Sonrakı illərdə bölgədə aparılan genişmiqyaslı kəşfiyyat işləri nəticəsində nəhəng yataqlar üzə çıxarıldı və Sibir Sovet İttifaqının əsas neft hasilatı regionlarından birinə çevrildi.

Fərman Salmanovun xidmətləri sonrakı illərdə yüksək səviyyədə qiymətləndirildi. O, geologiya sahəsində mühüm elmi və praktiki fəaliyyət göstərməklə yanaşı, Qərbi Sibirin neft-qaz sənayesinin formalaşması prosesində də tanınmış simalardan birinə çevrildi.

2018-ci ildə Surgut hava limanına Fərman Salmanovun adının verilməsi isə onun bölgənin tarixindəki rolunun simvolik ifadəsinə çevrildi. Beləliklə, bu gün Surguta hava yolu ilə gələn sərnişinləri qarşılayan hava limanı Azərbaycan əsilli geoloqun adını daşıyır.

Bu fakt Fərman Salmanovun həyat yolunun coğrafi sərhədlərini də göstərir. Şəmkirdə doğulan bir azərbaycanlı gənc geoloq minlərlə kilometr uzaqda, Sibirin sərt iqlim şəraitində apardığı axtarışlarla bütöv bir regionun enerji tarixinin dəyişməsinə təsir göstərib.

Sibirin soyuq və çətin coğrafiyasında neft axtarışları aparan Salmanov üçün bu ərazilər sadəcə xəritədəki naməlum nöqtələr deyildi. O, həmin torpaqların yeraltı sərvətlərinin araşdırılmasına inanır və bunun üçün illərlə davam edən kəşfiyyat işlərinin önündə gedirdi.

Bu gün Surgut Rusiyanın mühüm neft-qaz mərkəzlərindən biridir. Şəhərin hava limanının Fərman Salmanovun adını daşıması isə bir tərəfdən onun Qərbi Sibirin neft sənayesinin inkişafındakı xidmətlərini xatırladır, digər tərəfdən isə Şəmkirdə doğulmuş azərbaycanlı geoloqun adını bu uzaq Sibir coğrafiyası ilə əbədi bağlayır.

Beləliklə, Surgut hava limanının üzərində Fərman Salmanov adının yazılması təsadüfi deyil. Bu ad Sibirin neft tarixində mühüm iz qoymuş, çətin şəraitdə geoloji axtarışları davam etdirərək bölgənin nəhəng enerji potensialının üzə çıxarılmasına töhfə vermiş bir geoloqun xatirəsini yaşadır.

Jalə

Həmçinin oxuyun