Hamiləliyə görə müavinət necə hesablanacaq? – YENİ QAYDANIN BÜTÜN DETALLARI  

Hamiləlik və doğuşla əlaqədar məzuniyyətə çıxan qadınlara ödənilən sosial müavinətin hesablanması mexanizmində mühüm dəyişikliklər diqqət çəkir. Yeni yanaşmada müavinətin məbləğinin müəyyənləşdirilməsi zamanı işçinin gəlirləri ilə yanaşı, həmin gəlirlər üzrə sosial sığorta ödənişlərinin vəziyyəti də mühüm rol oynayır. Əvvəlki hesablamalardan fərqli olaraq, burada əsas məqamlardan biri hesablamanın iş günləri üzərindən deyil, 365 təqvim günü əsasında aparılmasıdır.

Bu dəyişiklik hamiləlik və doğuş məzuniyyətinə çıxan qadınların alacağı müavinətin necə formalaşdığını daha ətraflı bilməsini zəruri edir. Çünki əməkhaqqının məbləği yüksək olsa belə, sosial sığorta ödənişləri ilə bağlı göstəricilər hesablamanın yekun nəticəsinə təsir göstərə bilər.

Yeni mexanizmi nümunə üzərindən izah etmək mümkündür. Təsəvvür edək ki, qadın 126 təqvim günlük hamiləlik və doğuş məzuniyyətinə çıxır. Onun son 4 rüb ərzində əldə etdiyi ümumi qazanc 8 min manat təşkil edir. İlk baxışdan müavinətin məhz bu 8 min manatlıq gəlir əsasında hesablanacağı düşünülə bilər. Lakin yeni hesablama qaydasında məbləğ birbaşa bu rəqəmdən götürülmür.

Burada sosial sığorta ödənişlərinin həcmi də nəzərə alınır. Məsələn, işəgötürən tərəfindən sosial sığorta öhdəliyinin yalnız 80 faizinin yerinə yetirildiyini nəzərə alsaq, 8 min manatlıq qazanc da hesablamada həmin nisbətdə qiymətləndirilir. Bu halda 8 min manatlıq baza məbləği 80 faiz nisbətində 6 min 400 manata düşür.

Hesablamanın növbəti mərhələsində həmin məbləğ müəyyən edilmiş əmsala vurulur. Nümunədə 6 min 400 manat 4 mislinə vurulur və nəticədə 25 min 600 manat alınır. Bundan sonra isə yeni mexanizmin əsas fərqlərindən biri tətbiq edilir: əldə olunan məbləğ işçinin həmin dövrdə işlədiyi iş günlərinin sayına deyil, 365 təqvim gününə bölünür.

25 min 600 manatın 365 günə bölünməsi nəticəsində bir günlük qazanc təxminən 70 manat 13 qəpik təşkil edir. Daha sonra həmin gündəlik məbləğ qadının hamiləlik və doğuşla əlaqədar məzuniyyətdə olduğu günlərin sayına vurulur. Nümunədə məzuniyyət müddəti 126 gün olduğuna görə 70 manat 13 qəpik 126-ya vurulur və təxminən 8 min 837 manat məbləğində müavinət formalaşır.

Beləliklə, hesablama bir neçə mərhələdən ibarət olur. Əvvəlcə müəyyən dövr üzrə gəlirlər nəzərə alınır, daha sonra sosial sığorta ödənişlərinin vəziyyətinə uyğun göstəricilər hesablamaya tətbiq edilir. Alınan məbləğ müəyyən edilmiş əmsalla hesablanır, daha sonra 365 təqvim gününə bölünərək gündəlik məbləğ müəyyənləşdirilir. Son mərhələdə isə həmin gündəlik məbləğ hamiləlik və doğuş məzuniyyətinin günlərinin sayına vurulur.

Burada xüsusilə diqqət çəkən məsələ ondan ibarətdir ki, hesablamada 365 təqvim gününün əsas götürülməsi nəticənin formalaşmasına birbaşa təsir edir. Yəni müavinətin hesablanması zamanı yalnız faktiki işlənmiş günlərin sayına diqqət yetirilməsi kifayət etmir. Gəlirlər və sosial sığorta göstəriciləri müəyyən edilmiş dövr üzrə qiymətləndirilir və yekun məbləğ təqvim günləri əsasında formalaşdırılır.

Bu mexanizm işəgötürənin sosial sığorta öhdəliklərini vaxtında və tam yerinə yetirməsinin işçi üçün nə qədər vacib olduğunu da göstərir. Əməkhaqqının bir hissəsinin qeyri-rəsmi ödənilməsi və ya sosial sığorta ödənişlərinin tam həyata keçirilməməsi gələcəkdə işçinin sosial təminat hüquqlarına təsir göstərə biləcək amillər sırasında yer ala bilər.

Xüsusilə hamiləlik və doğuşla əlaqədar sosial müavinət almaq hüququ olan qadınlar üçün əmək münasibətlərinin rəsmiləşdirilməsi böyük əhəmiyyət daşıyır. İşçinin faktiki əldə etdiyi gəlirlə rəsmi sənədlərdə göstərilən gəlir arasında fərq olduğu halda, sosial ödənişlərin hesablanması zamanı da həmin fərq özünü göstərə bilər. Buna görə əmək müqaviləsinin rəsmiləşdirilməsi, əməkhaqqının düzgün göstərilməsi və sosial sığorta haqlarının qanunvericiliyə uyğun ödənilməsi mühüm məsələlərdəndir.

Digər tərəfdən, hamiləlik və doğuş məzuniyyəti adi əmək məzuniyyətindən fərqli sosial təminat mexanizminə malikdir. Burada məqsəd qadının hamiləlik və doğuş dövründə əmək fəaliyyətindən uzaq qaldığı müddətdə müəyyən sosial təminatla təmin edilməsidir. Bu səbəbdən müavinətin hesablanması qaydasının işçilər tərəfindən düzgün başa düşülməsi vacibdir.

126 günlük müddət də bu hesablamada mühüm göstəricidir. Nümunədə gündəlik məbləğ 70 manat 13 qəpik müəyyən edildikdən sonra həmin rəqəm 126 günə vurulur. Əgər məzuniyyət müddətinin hesablanmasına təsir edən başqa hallar mövcuddursa, yekun məbləğ də buna uyğun dəyişə bilər. Yəni bütün qadınlar üçün eyni məbləğdə müavinət ödənilməsi mümkün deyil. Hər bir şəxsin gəlir göstəriciləri və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan digər şərtlər ayrıca nəzərə alınır.

Burada bir məqamı da xüsusi vurğulamaq lazımdır: nümunədə göstərilən 8 min manat, 80 faiz, 4 misli, 365 gün və 126 günlük müddət mexanizmin izahı üçün istifadə edilən rəqəmlərdir. Faktiki müavinət məbləği konkret şəxsin sosial sığorta göstəricilərinə və qanunvericilikdə müəyyən edilmiş hesablanma qaydalarına əsasən müəyyənləşdirilir.

Yeni mexanizmin mahiyyətini sadə formada belə ifadə etmək olar: qadının müavinətinin hesablanmasında yalnız onun nə qədər əməkhaqqı aldığı deyil, həmin gəlirin nə dərəcədə rəsmiləşdirildiyi və sosial sığorta ödənişlərinin necə həyata keçirildiyi də əhəmiyyət daşıyır. Bu səbəbdən işəgötürənin sosial sığorta üzrə öhdəliklərini düzgün yerinə yetirməsi işçinin gələcək sosial təminatı baxımından mühüm amildir.

Nəticə etibarilə, hamiləlik və doğuşla bağlı sosial müavinətin hesablanması birbaşa əməkhaqqının sadə şəkildə məzuniyyət günlərinin sayına vurulmasından ibarət deyil. Müxtəlif göstəricilər ardıcıl şəkildə nəzərə alınır, gündəlik məbləğ müəyyən edilir və sonda məzuniyyət müddətinə uyğun yekun müavinət hesablanır. Bu isə işçilərin əmək müqaviləsi, rəsmi gəlir və sosial sığorta ödənişləri ilə bağlı məlumatlarına daha diqqətlə yanaşmasını zəruri edir.

Həmçinin oxuyun

Nazirlər Kabinetindən pensiyalarla bağlı QƏRAR:Bu gündən qüvvəyə MİNİR

Onlara yüksək vəzifə verildi - ADLAR

Məleykə Əsədovaya ağır itki - FOTOLAR 

 Şahin Bağırov ƏMR İMZALAYIB