Göyərçinlər dişləri olmadan sərt toxumları necə parçalayır? – Maraqlı üsul  

Göyərçinlər şəhərlərdə ən çox rast gəlinən quşlardan biri olsa da, onların gündəlik həyatında insanları təəccübləndirə biləcək bir çox xüsusiyyət var. Məsələn, göyərçinlərin dişləri yoxdur. Buna baxmayaraq, onlar tum, taxıl və müxtəlif sərt toxumlarla qidalana bilir, həmin qidaları isə orqanizmlərində xüsusi mexanizmin köməyi ilə xırdalayırlar.

İlk baxışdan quşların dişləri olmadığı üçün sərt toxumları necə parçalaya bildiyi maraq doğurur. Əslində isə göyərçinlərin həzm sistemi onların qidalanma xüsusiyyətlərinə uyğun şəkildə formalaşıb. Onlar qidanı insanlar kimi ağız boşluğunda çeynəmir. Bunun əvəzinə qidanın mexaniki şəkildə xırdalanması həzm sisteminin sonrakı hissələrində baş verir.

Bu prosesdə xırda daşların xüsusi rolu var. Göyərçinlər qidalanarkən bəzən kiçik daş və qum dənələrini də udurlar. Bu daşlar həzm sisteminin mədəcik, yaxud daşlıq adlandırılan hissəsində toplanır. Mədəcik quşların həzm sistemində mühüm funksiyaya malik olan güclü və əzələli orqandır.

Qida mədəciyə çatdıqda onun güclü əzələ hərəkətləri nəticəsində sıxılır və üyüdülür. Mədəciyin daxilində olan xırda daşlar isə bu prosesdə bir növ üyüdücü material rolunu oynayır. Əzələlərin yığılması zamanı daşlar sərt toxumlara və dənələrə təzyiq göstərir, onların səthinə sürtünür və qidanın daha kiçik hissələrə parçalanmasına kömək edir.

Beləliklə, göyərçinlərin dişləri olmasa da, onların qidasını mexaniki şəkildə xırdalamaq üçün fərqli və effektiv mexanizmi mövcuddur. İnsanlarda qidanın ilk mexaniki parçalanması əsasən ağız boşluğunda dişlərin vasitəsilə həyata keçirilirsə, quşlarda bu funksiyanın mühüm hissəsi mədəcikdə yerinə yetirilir.

Bu xüsusiyyət yalnız göyərçinlərə məxsus deyil. Bir çox quş növünün həzm sistemində qidanın mexaniki şəkildə xırdalanmasına kömək edən mədəcik mövcuddur. Xüsusilə sərt toxumlar, dənlər və digər bərk qidalarla qidalanan quşlarda bu mexanizm daha böyük əhəmiyyət daşıyır.

Maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, göyərçinlərin udduğu daşlar həzm olunmur və orqanizmdə ömür boyu qalmır. Qidaların üyüdülməsi prosesində daşlar da zamanla sürtünərək aşınır, səthi hamarlaşır və xırdalanır. Buna görə quşlar vaxtaşırı yeni xırda daşlar udaraq mədəcikdəki bu təbii “üyüdücü” materialı yeniləyirlər.

Bu davranış göyərçinlərin təsadüfi olaraq daş yeməsi demək deyil. Quşun orqanizmi qidalanma və həzm prosesinin daha səmərəli həyata keçirilməsi üçün belə bir mexanizmdən istifadə edir. Yəni yerdən xırda daş götürən göyərçin əslində qida qəbul etməkdən çox, həzm sistemindəki mexanizmin fəaliyyətinə kömək edən materialı əldə edir.

Göyərçinlərin bu xüsusiyyəti təbiətdə canlıların qidalanmağa necə uyğunlaşdığını göstərən maraqlı nümunələrdən biridir. Dişlərin olmaması onların sərt qidalarla qidalanmasına mane olmur. Çünki təbiət onların həzm sistemində qidanın xırdalanmasını təmin edən başqa bir mexanizm formalaşdırıb.

Bu səbəbdən şəhərdə göyərçinlərin yerdən xırda daşları götürüb udduğunu gördükdə bunun təsadüfi davranış olmadığını bilmək lazımdır. Həmin xırda daşlar quşun həzm sistemində sərt qidaların parçalanmasına və daha sonra həzm olunmasına kömək edən mühüm vasitələrdən biridir. Göyərçinin dişi yoxdur, amma onun “daşlığı” var – və bu təbii mexanizm milyonlarla il ərzində quşların qidalanmasına uyğunlaşmasının maraqlı nəticələrindən biridir.

Həmçinin oxuyun

Nazirlər Kabinetindən pensiyalarla bağlı QƏRAR:Bu gündən qüvvəyə MİNİR

Onlara yüksək vəzifə verildi - ADLAR

Məleykə Əsədovaya ağır itki - FOTOLAR 

 Şahin Bağırov ƏMR İMZALAYIB