“Gecələr bulaqbaşı” mahnııs necə yaranıb? -Maraqlı TARİXÇƏ

CƏMİYYƏT

07.10.2026, 19:54

Xəbərlərimizi Google-da izləyin

Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun

Bir bulağın səsi necə ölməz mahnıya çevrildi? – “Gecələr bulaqbaşı”nın tarixçəsi

Bəzən bir mahnı sadəcə musiqi olmur. Onu dinləyərkən illər əvvəl yaşadığımız bir anı, unudulmaz bir insanı, doğma bir məkanı, hətta gecənin sakitliyində eşitdiyimiz bir səsi xatırlayırıq. Elə nəğmələr var ki, illər keçsə də köhnəlmir, nəsillər dəyişsə də öz sehrini itirmir. Çünki həmin mahnılarda yalnız söz və musiqi deyil, insanın duyğuları, xatirələri və həyatının müəyyən bir parçası yaşayır.

Bu gün də belə əsərlərdən birini yada salacağıq. Söhbət Azərbaycan musiqisinin sevilən nümunələrindən olan “Gecələr bulaqbaşı” mahnısından gedir.

Oxu24.com bildirir ki,musiqisi böyük bəstəkar Elza İbrahimovaya, sözləri isə görkəmli şair Bəxtiyar Vahabzadəyə məxsus olan bu mahnı illərdir Azərbaycan dinləyicisinin yaddaşında yaşayır.

Ayrı-ayrılıqda Elza İbrahimova və Bəxtiyar Vahabzadə Azərbaycan mədəniyyətinə yüzlərlə qiymətli əsər bəxş etmiş sənətkarlardır. Onların hər birinin yaradıcılıq yolu özlüyündə böyük bir məktəbdir. Lakin bu iki böyük sənətkarın yaradıcılıq əməkdaşlığından meydana gələn əsərlərin sayı o qədər də çox deyil. Məhz buna görə də onların birgə yaradıcılığının məhsulu olan “Gecələr bulaqbaşı” xüsusi maraq doğurur.

Bu mahnının yaranma tarixçəsi də əsərin özü qədər maraqlıdır.

Bəxtiyar Vahabzadə “Gecələr bulaqbaşı” şeirini 1960-cı illərin əvvəllərində Qusarda istirahətdə olarkən yazıb. Şairin qaldığı evin yaxınlığında yerləşən bulağın səsi onun diqqətini cəlb edib. Gecənin sakitliyində bulaqdan gələn su səsi, ətrafdakı təbiətin yaratdığı ovqat və həmin anın doğurduğu hisslər şairi ilhamlandırıb.

Beləcə, sadə bir bulaq səsi böyük bir poeziya nümunəsinin yaranmasına səbəb olub.

İllər sonra, 1960-cı illərin sonlarında Elza İbrahimova Bəxtiyar Vahabzadənin şeirlər kitabını vərəqləyərkən bu şeirə rast gəlir. Şeirin yaratdığı ovqat bəstəkarı o qədər təsirləndirir ki, o, əsərə musiqi bəstələmək qərarına gəlir.

Beləliklə, Bəxtiyar Vahabzadənin poetik sözləri Elza İbrahimovanın musiqisi ilə qovuşur. Şairin misralarında ifadə olunan duyğular bəstəkarın melodiyası ilə yeni bir nəfəs qazanır və “Gecələr bulaqbaşı” mahnısı meydana gəlir.

Bəxtiyar Vahabzadə Elza İbrahimovanın yaradıcılığına böyük dəyər verirdi. Şair onun sənətkarlığını yüksək qiymətləndirir, bəstəkarın sözlərin arxasında dayanan duyğunu və mənanı hiss etmək qabiliyyətini xüsusi vurğulayırdı.

Bəxtiyar Vahabzadənin fikrincə, Elza İbrahimova sözün həqiqi mənasında mahnı janrının böyük ustalarından biri idi. O, yalnız görünən dünyanın deyil, insanın daxilində baş verənlərin, hisslərin, həyəcanların, sevinc və kədərin musiqi ilə ifadəçisinə çevrilirdi. Sanki bəstəkar görünməyən duyğuları səsləndirir, sözlərin içində gizlənən mənanı musiqiyə çevirirdi.

Şair hətta qeyd edirdi ki, Elza xanım onun yazdığı sözləri bəzən şairin özündən də daha yaxından duyub hiss edə bilirdi. Bu fikir əslində onların yaradıcılıq əməkdaşlığının mahiyyətini çox gözəl ifadə edir. Çünki yaxşı bəstəkar şeiri sadəcə oxumur, onun ruhunu hiss edir. Elza İbrahimovanın sənətində də məhz bu xüsusiyyət xüsusi yer tuturdu.

“Gecələr bulaqbaşı” mahnısı ilk dəfə 1970-ci ildə səsləndirilib. Əsərin ilk ifaçılarından biri Azərbaycan səhnəsinin unudulmaz sənətkarı Flora Kərimova olub. Mahnı Tofiq Əhmədovun rəhbərlik etdiyi estrada orkestrinin müşayiəti ilə təqdim edilib.

Flora Kərimovanın özünəməxsus səsi və ifa üslubu mahnının dinləyiciyə çatdırılmasında mühüm rol oynayıb. Əsər sonrakı illərdə də müxtəlif müğənnilərin repertuarına daxil olub.

1971-ci ildə İlhamə Quliyeva da “Gecələr bulaqbaşı” mahnısına müraciət edib. Beləliklə, əsər müxtəlif ifalarda səslənərək daha geniş auditoriyaya çatıb və Azərbaycan musiqi yaddaşında özünəməxsus yer tutub.

1970-ci illərdə mahnıya instrumental kollektivlər də maraq göstəriblər. “Danonluzu” instrumental ansamblı əsəri öz repertuarına daxil edib. Həmin dövrdə Hüseyn Ağa Hadiyevin mahnını böyük şövq və özünəməxsus ifa tərzi ilə təqdim etməsi də əsərin yadda qalan ifalarından biri kimi xatırlanır.

Mahnının taleyi bununla da bitməyib. İllər keçdikcə yeni nəsil sənətçilər də bu əsərə müraciət ediblər. Müasir dövrdə “Gecələr bulaqbaşı”nı ifa edən sənətçilər arasında Teymur Əmrahın da adını çəkmək olar.

Əslində bir mahnının onilliklər boyunca müxtəlif nəsillərin ifasında yaşaması onun sənət dəyərinin göstəricisidir. Çünki zaman dəyişir, musiqi zövqləri yenilənir, ifa üslubları fərqlənir. Lakin bəzi mahnılar bütün bu dəyişikliklərin içərisində öz ruhunu qoruyub saxlayır.

“Gecələr bulaqbaşı” da məhz belə əsərlərdəndir.

Bu mahnını dinləyərkən insanın gözləri qarşısında gecənin sakitliyi, bulağın səsi, təbiətin qoynunda yaşanan duyğular canlanır. Bəxtiyar Vahabzadənin sözləri ilə Elza İbrahimovanın musiqisi bir-birini tamamlayaraq dinləyicidə xüsusi ovqat yaradır.

Bəlkə də bu əsərin uzunömürlü olmasının əsas səbəbi budur: burada konkret bir zamanın deyil, bütün zamanların insanına tanış olan duyğular var. Gecə, bulaq, xatirə, sevgi, həsrət və insanın öz daxilində yaşatdığı hisslər...

Bir vaxtlar Qusarda bir bulağın səsi Bəxtiyar Vahabzadəni ilhamlandırdı. Sonra həmin misralar Elza İbrahimovanın qəlbindən keçərək musiqiyə çevrildi. Daha sonra Flora Kərimovanın, İlhamə Quliyevanın, Hüseyn Ağa Hadiyevin və başqa sənətçilərin ifasında dinləyicilərə çatdı. Bu gün isə həmin nəğmə yeni nəsillərin də yaddaşında yaşamaqda davam edir.

İndi isə sizi illərin o tayına aparan, sözləri Bəxtiyar Vahabzadəyə, musiqisi Elza İbrahimovaya məxsus “Gecələr bulaqbaşı” mahnısının Hüseyn Ağa Hadiyevin ifasında səslənən versiyasına dəvət edirik.

Bəlkə də bu nəğməni dinləyərkən siz də öz “bulaqbaşınızı”, öz gecənizi və yaddaşınızda qalan ən gözəl xatirələrdən birini xatırlayacaqsınız...